Denis Blackham

Συνέντευξη με τον Denis Blackham, Skye Mastering.

– Πώς πρέπει να παραδίδεται μια μείξη σε σένα για mastering; Ποιες είναι οι οδηγίες σου;

Κάποιοι ηχολήπτες μου τηλεφωνούν για να με ρωτήσουν αν πρέπει να χρησιμοποιήσουν κομπρέσσορες και limit στις μείξεις τους. Τους λέω να φτιάξουν τη μείξη έτσι ώστε να είναι χαρούμενοι με το αποτέλεσμα. Δεν υπάρχει νόημα στο να μειξάρεις ένα κομμάτι και να μην χρησιμοποιείς κανένα δυναμικό έλεγχο ή compression, γιατί αυτό είναι που κάνει πολλά όργανα και κομμάτια να ακούγονται καλα. Κάνεις το καλύτερο που μπορείς με τον εξοπλισμό που έχεις και σιγουρεύεσαι ότι ξέρεις να χρησιμοποιείς ότι έχεις. Κάποιοι έχουν πάρα πολλά plug-ins ή outboard και τα χρησιμοποιούν σε κάποια συγκεκριμένα presets. Αλλά πρέπει να μάθεις τον εξοπλισμό, να τον ζορίσεις μέχρι να παραμορφώσει, ώστε να ξέρεις μέχρι που μπορείς να πας, να ξέρεις τι συμβαίνει όταν φτάνεις το όριο.

– Μπορείς να μας πεις κάποια από τα πιο συχνά λάθη που κάνουν οι καλλιτέχνες όταν σου στέλνουν το υλικό τους;

Οι μείξεις που προορίζονται για mastering πρέπει να έχουν τη σωστή σήμανση και τα σωστά στοιχεία ώστε να αποφεύγονται λάθη. Πάρα πολλοί μου στέλνουν CDRs, DATs ή DATA αρχεία με ελάχιστες ή καθόλου πληροφορίες. Κάποιες φορές χωρίς καν μια ταχυδρομική διεύθυνση, ή κάτι που να λέει ποιος έστειλε τι. Κάποιες φορές είναι τόσο άσχημα. Είχα δύο δουλειές τον τελευταίο χρόνο που έφτασαν με το ταχυδρομείο χωρίς καμία πληροφορία, ούτε τίτλους ούτε τα στοιχεία του ιδιοκτήτη στη συσκευασία. Και τα δυο projects ήταν εδώ για περίπου ένα μήνα μέχρι που κάποιος τηλεφώνησε και ρώτησε γιατί δεν τους έχω στείλει ακόμα ένα CDR αναφοράς… Το άλλο άσχημο που συμβαίνει είναι να μπαίνουν αρχεία με διαφορετικό format στον ίδιο δίσκο. Για παράδειγμα, διάφορα αρχεία 44.1 kHz με ένα αρχείο 48 kHz στη μέση. Είναι πάρα πολύ εύκολο να σου ξεφύγει αυτό όταν ετοιμάζεις τα κομμάτια για mastering. Είναι καλύτερο να τα κρατάς χωριστά ή να τα σημειώνεις πάρα πολύ καθαρά ως προς το τι είναι τι. Και ποια είναι η σωστή εκδοχή που πρέπει να χρησιμοποιηθεί, αν στέλνει κανείς περισσότερες από μια μείξεις.

– Πολλοί μουσικοί σκέφτονται το mastering σαν μια μυστηριώδη διαδικασία. Μπορείς να περιγράψεις τα συνήθη βήματά σου όταν κάνεις mastering σε ένα δίσκο;

Δεν πιστεύω ότι το mastering είναι κάτι τόσο μυστηριώδες, αλλά βέβαια είναι διαφορετικό από την ηχογράφηση ή τη μείξη. Ο εξοπλισμός που χρησιμοποιούμε είναι συνήθως ειδικά κατασκευασμένος για mastering και έχει τέτοια ποιότητα κατασκευής ώστε να μην υποβαθμίζει το πρωτόγονο υλικό του κομματιού. Τα φτηνά plug-ins μπορεί να λειτουργήσουν σωστά, αλλά κατά τη γνώμη μου χρειάζεται επίσης και καλός outboard εξοπλισμός, κάποια κορυφαίας ποιότητας μηχανήματα αναλογικής, και επίσης κάποια μηχανήματα λάμπας για να βοηθήσουν τις ηχογραφήσεις να περάσουν ομαλά στο ψηφιακό περιβάλλον.
Καταρχήν, φορτώνω όλα τα αρχεία που μου έχει στείλει ο πελάτης, σε ένα διαφορετικό υπολογιστή από το σύστημα Sadie 5 DSD8 που χρησιμοποιώ για mastering. Συνήθως χρησιμοποιώ κάποια αναλογική επεξεργασία, οπότε παίζω τα αρχεία ψηφιακά από AES format σε ένα μετατροπέα DSC D/A. Αν οι μείξεις είναι σε CDR ή DAT, τις παίζω από τις ψηφιακές AES εξόδους των συσκευών προς τον DCS. Αν κάνω mastering από αναλογική ταινία μισής ίντσας ή τετάρτου, τότε περνάω το σήμα κατευθείαν στο πρώτο μηχάνημα αναλογικής επεξεργασίας που σκοπεύω να χρησιμοποιήσω.
Από τη στιγμή που βρίσκομαι σε αναλογικό περιβάλλον, κάνω κάποια ισοστάθμιση με το Prism Maselec, για να ελέγξω προβλήματα στη μείξη προτού πάω παρακάτω. Η επεξεργασία των μπάσων είναι το πιο σύνηθες πρόβλημα, μιας και πολλές μείξεις γίνονται σε μικρά ηχεία, οπότε συχνά υπάρχουν υπερβολικά μπάσσα, ή κάποιο παραπάνω γέμισμα, οπότε ομαλοποιώ αυτά πρώτα προτού στείλω το σήμα σε κάτι άλλο. Έπειτα συνήθως κάνω μια πολύ απαλή συνολική συμπίεση με τον Manley “Variable-Mu” Valve Compressor/Limiter, ένα καταπληκτικό μηχάνημα που αξίζει κάθε δεκάρα.
Μετά τον Manley, το σήμα δρομολογείται σε έναν μετατροπέα Prism ADA8 A/D για να έρθει στα 24 bit 44.1 kHz (μπορεί να χρησιμοποιήσω λίγο soft knee limiting σε αυτό το στάδιο επίσης). Πειραματίζομαι με το να φέρω το σήμα μέχρι 96 kHz στη συνέχεια της επεξεργασίας, αλλά δεν πιστεύω ότι ταιριάζει σε κάποιες μουσικές. Συχνά παραείναι καθαρό για rock. Από τη στιγμή που το σήμα βρίσκεται σε ψηφιακό περιβάλλον ξανά, περνάει από το TC 6000, που έχει τέσσερις μηχανές επεξεργασίας για διάφορους τύπους ελέγχου. 5 band multi-band compression, ψηφιακό eq, limiting και βάθος είναι οι συνηθισμένες επεξεργασίες που χρησιμοποιώ. Το TC είναι άλλο ένα εξαιρετικό μηχάνημα. Τα καλά πράγματα δεν είναι φτηνά, αλλά παίρνεις ότι πληρώνεις, οπότε έχω κάποια από τα καλύτερα. Το σήμα στην πορεία δρομολογείται από το TC στο σύστημα Sadie στα 24 bit 44. kHz. Εδώ μπορεί να χρησιμοποιήσω τα WAVES L3 και L2, και πιθανόν το WAVES Linear Multi-Band Compressor. Επίσης, αν χρειάζεται, και το eq από το Sadie.
Τώρα ξέρω τι σκέφτεστε, «αυτός ο τύπος χρησιμοποιεί όλους αυτούς τους compressors, τα eq και τους limiters, δε θα έχει μείνει κανένας ήχος στο τέλος!». Πρέπει όμως να έχουμε κατά νου (και αυτή είναι η μεγάλη διαφορά μεταξύ της ηχογράφησης και του mastering), ότι κάνω πολύ μικρές αλλαγές σε κάθε στάδιο, στο επίπεδο του ενός δεκάτου του db πολλές φορές. Κάθε μηχάνημα λειτουργεί με ένα διαφορετικό τρόπο και επιρρεάζει τον ήχο διαφορετικά. Οπότε ταιριάζω όλα αυτά τα μέρη για να προκύψει το τελικό αποτέλεσμα.

– Ποια είναι η γνώμη σου για τον αποκαλούμενο «πόλεμο της έντασης» και τι θα συμβούλευες τους μουσικούς πάνω σε αυτό το ζήτημα;

Ο «πόλεμος της έντασης» καταστρέφει την ποιότητα στην πλειοψηφία των δίσκων, αλλά λειτουργεί για κάποιους. Πολλά ιδιώματα της ροκ και κάποια εναλλακτικά χρειάζονται αυτή την τεράστια συμπίεση και παραμόρφωση για να λειτουργήσουν. Συχνά δέχομαι ροκ κομμάτια για mastering που έχουν μειξαριστεί σε ένα studio χωρίς κατάλληλη επεξεργασία, ή από ένα ηχολήπτη που είναι υπέρ του δέοντος επιφυλακτικός με τη μείξη, ή που δεν έχει την εμπειρία να μειξάρει σωστά. Χρησιμοποιώ την πείρα μου και τα εργαλεία του mastering για να βελτιώσω αυτές τις μείξεις και να δώσω στο κομμάτι κάτι που δεν υπάρχει καν στη μείξη, ώστε να ζωντανέψει το πράγμα. Το να το κάνεις να εκτοξευτεί από τα ηχεία και να σε επιρρεάσει με τον τρόπο που σε επιρρεάζει ένα καλό κομμάτι. Αλλά αν το κομμάτι ή το συγκρότημα δεν είναι καλά, το mastering δεν μπορεί να τους κάνει καλύτερους…

– Τι πιστεύεις για τη χρήση των ψηφιακών eq σε σχέση με τα αναλογικά κατά το mastering;

Όταν εμφανίστηκε το Compact Disc, όλοι προσπάθησαν να κρατήσουν τη διαδικασία του mastering σε ψηφιακό περιβάλλον, πιστεύοντας ότι ήταν το σωστό. Φτιάξαμε επίσης χώρους για mastering γεμάτους από αυτά τα πρώιμα ψηφιακά μηχανήματα που δεν ήταν καθόλου καλά. Όλες οι πρώτες κυκλοφορίες σε CD είναι χαμηλής ποιότητας σε σύγκριση με τα αυθεντικά master tapes, και πολλά CDs έγιναν από αντίγραφα ταινιών που είχαν ισοσταθμιστεί για βινύλιο, οπότε τα πράγματα έγιναν χειρότερα και το CD έβγαλε κακό όνομα σαν μέσο. Το CD σαν μέσο τώρα είναι πολύ καλό και ικανό να παράγει αποτέλεσμα όσο καλό όσο το βυνίλιο. Δυστυχώς πολλές εταιρείες δεν ξοδεύουν αρκετό χρόνο και χρήμα στην ηχογράφηση, τη μείξη και το mastering. Κάποιοι ξοδεύουν μια περιουσία στην ηχογράφηση και τη μείξη αλλά κάνουν το πιο φτηνό mastering ή καθόλου. Κάποιοι άλλοι κάνουν mastering με ένα υπολογιστή και μερικά plug-ins, αλλά χρειάζεσαι πολύ περισσότερα για να μπορέσεις να βγάλεις το καλύτερο από κάθε είδος μουσικής και κάθε μείξη που έρχεται για mastering. Πέρασα πολλά χρόνια κάνοντας mastering για βυνίλιο και χρησιμοποιώντας μόνο αναλογικό εξοπλισμό. Έφτασε το CD και αρχίσαμε να αντιμετωπίζουμε τα πάντα ψηφιακά. Τώρα όλοι οι μεγάλοι mastering engineers χρησιμοποιούν τόσο αναλογικές επεξεργασίες όσο και ψηφιακές και ο ψηφιακός εξοπλισμός είναι κορυφαίας ποιότητας, πολύ καλύτερος από τις πρώτες μέρες του CD. Κάποια από τη μουσική που κάνω mastering λειτουργεί καλύτερα σε μια αλυσίδα απόλυτα ψηφιακή, κάποιες άλλες μουσικές χρειάζονται πολύ περισσότερο αναλογική επεξεργασία και δρομολόγηση σε λάμπα για να αποκτήσουν ζωή. Μια καλή εγκατάσταση mastering χρειάζεται διαφορετικούς τύπους αναλογικού και ψηφιακού εξοπλισμού. Τα πιο πολλά μηχανήματα είναι ακριβά, αλλά κάνουν τεράστια διαφορά στο τέλος, οπότε αξίζει τον κόπο.

– Σου έχουν ζητήσει να δουλέψεις με stems αντί για μια stereo μείξη και ποια είναι η γνώμη σου για αυτή την τεχνική;

Αυτό είναι κάτι σχετικά καινούργιο και δεν πιστεύω ότι είναι καλό. Απλώς σημαίνει ότι ο παραγωγός και ο ηχολήπτης δεν μπορούν να πάρουν μια τελική απόφαση για τη μείξη. Νομίζω ότι το να έχεις μείξεις με διαφορετικές εντάσεις στη φωνή είναι καλό, αλλά γιατί να ξεχωρίσεις τα πάντα, αυτό φέρνει τη μείξη στο χώρο του mastering και αφήνει πολλές επιλογές ανοιχτές. Έπειτα, είναι όλοι αυτοί που έρχονται μαζί με το σύστημα pro tools τους και παίζουν τη μείξη τους κατευθείαν στο σύστημα mastering, αλλάζοντας τη μείξη καθώς γίνεται το mastering. Είναι κάτι τρελό. Όλοι αυτοί οι καταπληκτικοί δίσκοι του παρελθόντος δεν είχαν τίποτα από όλα αυτά, αλλά ακούγονται πολύ καλύτερα. Όσο περισσότερες επιλογές για τοποθέτηση καναλιών και αυτοματισμούς υπάρχουν, τόσο πιο πολύ απομακρύνεται κανείς από μια καταπληκτική εκτέλεση. Ένας εξαιρετικός ηχολήπτης ξέρει πώς να ηχογραφήσει και να μειξάρει σωστά. Κάποιοι ηχολήπτες δεν ξέρουν στα αλήθεια πώς να κάνουν τη δουλειά τους, απλώς βάζουν ένα παλιό μικρόφωνο μπροστά σε ένα όργανο, τοποθετημένο στη λάθος μεριά. Έπειτα βασίζονται στα plug-ins μήπως και διορθώσουν τα πράγματα. Οι δίσκοι που ακούγονται καλύτερα είναι αυτοί που οι καλλιτέχνες ξέρουν να παίζουν, χρησιμοποιούν το σωστό όργανο για τη σωστή δουλειά, ο ηχολήπτης βάζει το μουσικό στη σωστή θέση με τη σωστή ακουστική, επιλέγει το σωστό μικρόφωνο που μπαίνει στη σωστή μεριά. Με όλα αυτά στη θέση τους, υπάρχει πολύ μικρή ανάγκη για περαιτέρω επεξεργασία και το αποτέλεσμα είναι μια καλόηχη μείξη που απαιτεί ελάχιστη ή καθόλου βοήθεια κατά το mastering. Είναι αυτό το παλιό ρητό «θα το διορθώσουμε στο mastering» που είναι τόσο λάθος. Κάντο σωστά σε κάθε στάδιο ή άλλαξε δουλειά…

– Τι πιστεύεις για την τεχνική M/S;

Χρησιμοποίησα M/S λίγο τον καιρό του βυνιλίου γιατί ήταν χρήσιμο στο να κοπεί σωστά το αυλάκι. Δεν την έχω χρησιμοποιήσει σε CD mastering αλλά φυσικά θα το κάνω αν νιώσω ότι χρειάζεται. Μια καλή μείξη πάντως δεν το χρειάζεται αυτό στο mastering.

– Χρησιμοποιείς ακουστικά στο mastering; Αν ναι, ποια είναι τα αγαπημένα σου;

Δεν χρησιμοποιώ ακουστικά καθόλου, δεν έχω καν ένα ζευγάρι. Προτιμώ να ακούω το δωμάτιο και όχι τη μουσική μέσα στο κεφάλι μου. Η μουσική φτιάχνεται σε ένα δωμάτιο με κάποια ακουστική και έτσι πρέπει να την ακούω. Πολλοί άνθρωποι ακούνε επίσης το υλικό και σε iPods πλέον, αλλά είναι απλώς μια ευκολία. Δεν πιστεύω ότι ένας δίσκος πρέπει να γίνεται με ακουστικά, εκτός και αν η μουσική σχεδιάζεται αποκλειστικά για να ακουστεί από ακουστικά, κάτι που είναι τελείως διαφορετικό.

– Πώς αντιμετωπίζεις τους δίσκους που θα κυκλοφορήσουν μόνο σε ψηφιακά μέσα, όπως μέσω του iTunes;

Δεν κάνω κάτι διαφορετικό για την ώρα, μιας και δεν μου έχει ζητηθεί να κάνω ξεχωριστά master για αυτό. Η ποιότητα της μετατροπής σε mp3 για παράδειγμα όμως είναι πολύ σημαντική, όπως με κάθε καλό επεξεργαστή σήματος. Δεν μπορείς απλώς να φορτώσεις το κομμάτι στο iTunes και να υποθέσεις ότι αυτό είναι όλο. Όλα πρέπει να γίνουν σωστά για να είναι καλό το τελικό αποτέλεσμα. Προσπαθώ να κάνω master στη μουσική ώστε να ακούγεται καλά στα περισσότερα συστήματα και πιστεύω ότι υπάρχουν κάποια που χρειάζονται ειδική προσοχή. Έχω συνηθίσει να αλλάζω τον τρόπο της δουλειάς μου για να βγάλω το καλύτερο από το project στο οποίο δουλεύω κάθε φορά. Δεν μπορείς να δώσεις στα πάντα την ίδια συχνοτική συμπεριφορά και τις ίδιες δυναμικές. Αυτό είναι κάτι που γίνεται σε πολλές εγκαταστάσεις για mastering, και απλώς δεν λειτουργεί σωστά. Το download είναι κάτι τελείως διαφορετικό, απευθύνεται πολύ σε ανθρώπους που ακούνε με in ear ακουστικά και περπατάνε στο δρόμο με πολλούς εξωτερικούς θορύβους. Πολλοί άνθρωποι τώρα φτιάχνουν τις συλλογές τους με mp3, μπορώντας να αγνοήσουν τις εκδόσεις σε cd ή βυνίλιο. Το υψηλό κόστος της ευκρίνειας στην ηχογράφηση και στο mastering κατά κάποιο τρόπο περνάει σε άλλη φάση. Επιστρέφουμε σε κάτι που μοιάζει με τη σχέση του cd με την κασέτα και τους δίσκους. Πιστεύω ότι τα mp3, τα iPods και το iTunes είναι κάτι το καταπληκτικό, είναι ένα κομμάτι της σύγχρονης κοινωνίας πλέον. Κάποιοι όμως που κάνουν το mp3 το κύριο μέσο τους καμιά φορά θέλουν να κάνω mastering από αρχεία mp3 και να τους δώσω πίσω επίσης αρχεία mp3. Αυτή είναι μια κακή περίπτωση, μετά από τόσα χρόνια βελτιώσεων. Είναι μια οπισθοδρόμηση σε αυτή την περίπτωση.

– Τι πιστεύεις για τα διάφορα προγράμματα mastering ημιεπαγγελματικού επιπέδου που είναι διαθέσιμα σήμερα;

Είναι ένας γρήγορος και οικονομικός τρόπος να αντιμετωπίσουν κάποιοι το mastering. Δεν μπορείς να χρησιμοποιείς το πιο φτηνό πρόγραμμα και να πιστεύεις ότι θα κάνεις καλό mastering στον ίδιο βαθμό που θα έκανες με καλό εξοπλισμό. Συχνά αυτό οφείλεται και στο ότι πολλοί δεν καταλαβαίνουν τι ακριβώς σημαίνει mastering, νομίζουν ότι είναι να κάνεις το δίσκο να ακούγεται δυνατά και να βάζεις κάποια κενά ανάμεσα στα κομμάτια. Το mastering είναι το να κάνεις τις μείξεις που σου δώσανε να ακούγονται όσο καλύτερα γίνεται στο μέσο για το οποίο προορίζονται. Αυτό μπορεί να είναι πολύ πολύπλοκό και να απαιτεί τη χρήση πολλών μηχανημάτων. Χρειάζεται σωστή βασική εκπαίδευση, εμπειρία, μια καλή εγκατάσταση και μια κατανόηση της μουσικής την οποία δουλεύεις. Κάποιοι άνθρωποι μου λένε «κάθεσαι όλη μέρα και ακούς μουσική». Αυτό είναι το μόνο πράγμα που δεν κάνω, τουλάχιστον όχι όπως το σκέφτονται. Ακούω με πολύ διαφορετικό τρόπο, ακούω τη μουσική τεχνικά, με 200% συγκέντρωση. Όταν είμαι ικανοποιημένος τεχνικά, επιτρέπω την ακρόαση για την απόλαυση να μπει στην εξίσωση και να σιγουρευτώ έτσι ότι το κομμάτι πετυχαίνει αυτό που πρέπει μουσικά και με επηρεάζει όπως πρέπει. Δεν έχω κάνει ποτέ mastering σκεφτόμενος ότι πρέπει να είναι ακριβές και τεχνικά τέλειο. Αν χρειάζεται να συμπιεστεί μέχρι θανάτου ή να παραμορφώνει λίγο για να εκραγεί όταν βγει από τα ηχεία, τότε θα το κάνω.

– Πολλοί μουσικοί είναι και ηχολήπτες στις μέρες μας και έχουν πρόσβαση σε hardware και software εργαλεία που ήταν διαθέσιμα μόνο σε μεγάλα studios στο παρελθόν. Ποια είναι η συμβουλή σου σε αυτούς;

Καταπληκτικά, συνεχίστε ευθεία μπροστά. Υπάρχουν πολλοί εξαιρετικοί δίσκοι που δεν θα είχαν γίνει αν δεν υπήρχαν home studios. Το πρόβλημα δημιουργείται όταν κάποιος που έχει ένα studio δεν ξέρει πώς να χρησιμοποιήσει τον εξοπλισμό και δεν ξέρει πώς να ηχογραφήσει και να μειξάρει σωστά. Δυστυχώς, αυτό είναι σύνηθες και τελικά μένει στον mastering engineer να κάνει τα πράγματα κάπως καλύτερα. Μπορούμε να βοηθήσουμε αλλά δεν έχουμε ένα μαγικό ραβδί για να μετατρέψουμε μια κακή ηχογράφηση σε καλή. Μην κάνετε συμβιβασμούς, κατανοείστε τη διαδικασία, διαβάστε τα εγχειρίδια, μάθετε τον εξοπλισμό, αποκτείστε σωστά ηχεία και βρείτε ένα χώρο που σας επιτρέπει να ακούτε τις συχνότητες σωστά. Δεν χρειάζονται μεγάλα έξοδα, αλλά χρειάζεται να κάνετε πολύ περισσότερα από το να ανοίγετε τον υπολογιστή και να νομίζετε ότι τελειώσατε. Αυτό είναι το μόνο όριο σε ένα home studio.

– Πώς προσεγγίζεις την καθαρότητα στις χαμηλές;

Για συνηθισμένο stereo ή mono mastering χρησιμοποιώ μόνο ένα ζεύγος ηχείων, τα αγαπημένα μου ATC 100. Αποφεύγω τα μικρά ηχεία και δεν ακούω στο σαλόνι μου ούτε στο hi-fi μου. Οι πολλοί παράμετροι οδηγούν σε μπέρδεμα. Γνωρίσω το χώρο μου και την ακουστική του, ξέρω τα ηχεία μου και ξέρω τι κάνω. Κάνω mastering σε μουσική από το 1969 οπότε έχω μάθει πλέον. Πρέπει κανείς να κατανοήσει η μηχανική του ήχου, τα ηχεία, την ακουστική των χώρων, το ανθρώπινο αυτί, την ενίσχυση και τις γενικότερες συνθήκες ακρόασης. Πολλές μείξεις έρχονται σε μένα με πολύ παρουσία κάτω από τους 90 Hz ή πάνω από τους 15 kHz. Αυτό δεν είναι καλό για τίποτα. Τα περισσότερα συστήματα στα σπίτια λειτουργούν καλύτερα ανάμεσα σε αυτά τα όριο, οπότε εγώ πρέπει να φέρω την συχνοτική συμπεριφορά της μείξης μέσα σε αυτά τα κριτήρια. Κάποιες άλλες μείξεις δεν έχουν ελεγχθεί σωστά δυναμικά στις χαμηλές περιοχές, οπότε συχνά χρειάζεται multi-band επεξεργασία για να μείνει η βάση σταθερή, καθαρή και σαφής. Το πρόβλημα είναι ότι συνήθως δεν γίνεται αρκετή δουλειά στην ηχογράφηση και στη μείξη, οπότε είναι πολύ δύσκολο να ξεκαθαρίσει το πράγμα όταν έχεις μόνο μια μείξη σε δυο κανάλια να δουλέψεις.

– Κατά τη γνώμη σου, ποιος είναι ο πιο καθοριστικός παράγοντας στην καλή μεταφορά μιας μείξης από σύστημα σε σύστημα;

Τα δυο πιο σημαντικά προβλήματα είναι η συχνοτική ανταπόκριση που ανέφερα πριν, και το ότι κάποιες μείξεις είναι πολύ δυναμικές. Δεν αναφέρομαι στην ένταση, αλλά στο εύρος των δυναμικών. Πολλοί άνθρωποι μειξάρουν ένα κομμάτι με μικρά ανεπαρκή ηχεία πολύ κοντά στα αυτιά τους. Δεν ακούνε τις μπάσσες συχνότητες σωστά και είναι πολύ κοντά για να καταλάβουν το εύρος των δυναμικών. Ξέρουν επίσης πολύ καλά το κομμάτι και τα λόγια, ενώ ο ακροατής δεν τα ξέρει στην πρώτη ακρόαση. Θα έλεγα ότι το 95 τις εκατό του κοινού που αγοράζει μουσική κάνουν κάτι άλλο όταν ακούνε τους δίσκους τους, δεν έχουν ακριβά ηχοσυστήματα και δεν κάθονται αυστηρά μπροστά στα ηχεία τους συγκεντρωμένοι στη μουσική. Προσπαθώ όταν κάνω mastering να πετυχαίνω το καλύτερο για κάθε περίσταση, οπότε αυτό σημαίνει μια πιο ελεγχόμενη συχνοτική καμπύλη και ένα δυναμικό εύρος που ταιριάζει στη μουσική και στις περισσότερες συνθήκες ακρόασης. Πάντα υπάρχει ένας συμβιβασμός, αλλά το να βρεις το σωστό συμβιβασμό είναι που κάνει τη διαφορά.

– Τι πιστεύεις για τους brickwall limiters?

Οι Brickwall limiters είναι εντάξει και τους χρησιμοποιώ σχεδόν συνεχώς. Αλλά όπως είπα και πριν, με κάθε μηχάνημα κάνω πολύ μικρές αλλαγές, οπότε μπορεί να χρησιμοποιώ 1 dB σε brickwall limiting, και όχι με τον τρόπο που χρησιμοποιείται στο ραδιόφωνο ή στην τηλεόραση. Όλα εξαρτώνται και εδώ από το πώς χρησιμοποιείς τα εργαλεία.

– Πολλοί χρήστες home studio βάζουν eqs, compressors και limiters στο mix buss. Ποια είναι η συμβουλή σου σε αυτούς;

Δεν με πειράζει αυτό, όσο οι ίδιοι ξέρουν τι κάνουν και είναι ευχαριστημένοι από αυτό που μου δίνουν. Δεν υπάρχει λόγος να βάζεις σε μια μείξη κάτι με κακές ρυθμίσεις, δημιουργώντας αυξομειώσεις και μην αφήνοντας κανένα περιθώριο σε μένα. Πέτα τα όλα, ξεκίνα από την αρχή. Κάντο σωστά. Αν ο ηχολήπτης πιστεύει ότι λίγο compression ή eq θα βοηθήσει, τέλεια, κάνει το καλύτερο που μπορεί προτού δώσει τη μείξη στον mastering engineer. Κάποια από τα καλύτερα mastering που έχω κάνει ποτέ ήταν όταν δεν είχα να ασχοληθώ καθόλου με την επεξεργασία του ήχου. Είναι η τέχνη του να κάνεις την καλύτερη δυνατή μεταφορά από ένα καλόηχο playback. Λίγο εδώ, λίγο εκεί και τέλος.

– Πώς προσεγγίζεις το sequencing και τα κενά; Πιστεύεις ότι είναι μια μαγεία που χάνεται τώρα που τα κομμάτια αγοράζονται και κατεβάζονται μόνα τους;

To sequencing και τα κενά είναι πολύ σημαντικά, και συχνά κάνουν ένα δίσκο να λειτουργεί σωστά. Επίσης κάνουν την αρχή και το τέλος κάποιων κομματιών να έχουν μεγαλύτερη δύναμη, με το σωστό κενό ή cross-fade. Αν κάποιος κατεβάζει ένα κομμάτι γιατί του αρέσει το συγκεκριμένο, το sequencing και τα κενά είναι δευτερεύοντα. Γιατί αυτός ο χρήστης είναι πολύ πιθανόν ότι δεν έχει ακούσει το κομμάτι στο ευρύτερο πλαίσιο από το οποίο προέρχεται. Αν αγοράζεις ένα ολόκληρο δίσκο είναι πολύ σημαντικό όμως, και μπορεί να φτιάξει ή να καταστρέψει την αίσθηση και τη ροή του όλου πράγματος. Θα έλεγα ότι για πάνω από το 80% των δίσκων που κάνω mastering, όλες οι αποφάσεις για τα κενά αφήνονται σε μένα. Δεν με πειράζει καθόλου και μου αρέσει να φτιάχνω ένα σωστό cross-fade ή ένα συγκεκριμένο κενό, αν πιστεύω ότι βοηθάει στην μετάβαση από το ένα κομμάτι στο άλλο. Μου αρέσει αυτή η επιπλέον δημιουργικότητα. Κάποιοι μουσικοί και παραγωγοί δεν έχουν την ικανότητα να το κάνουν, ενώ για άλλους είναι τόσο σημαντικό όσο και η ίδια η μουσική που ηχογράφησαν και μείξαραν.

– Τι πιστεύεις για το σύστημα Κ του Bob Katz;

O Bob ξέρει τι κάνει και έχω διαβάσει το βιβλίο του. Δουλεύω με παρόμοιο τρόπο, ρυθμίζοντας τα πάντα στην ίδια ένταση, που είναι συνήθως σχετικά σιγά. Ανεβάζω την ένταση για να ελέγξω τα χαμηλά μπάσσα και για να δω πως με επιρρεάζει ένα κομμάτι δυνατά και σιγά. Πρέπει να λειτουργεί και στα δυο.

– Έχεις ακούσει καθόλου σύγχρονη ελληνική μουσική που να σου άρεσε;

Δεν μπορώ να πω ότι είμαι εξοικειωμένος με την πρόσφατη ελληνική μουσική. Έχω κάνει mastering σε κάποια projects με τον Vangelis και τον Ντέμη Ρούσο στα μέσα του 1970. Ο Vangelis ήταν πολύ καλός και πολύ ταλαντούχος. Θυμάμαι ακόμα τα mastering sessions. Κάνω mastering για ανθρώπους από όλο τον κόσμο και ελπίζω να έχω projects και από την Ελλάδα. Αν δεν έχετε κάποια καλή εγκατάσταση για mastering εκεί, στείλτε το υλικό σε μένα!

– Κάτι άλλο που θα ήθελες να προσθέσεις;

Είμαστε στο 2006 και είμαι τώρα 54 χρονών. Έχω κάνει mastering από το 1969 ξεκινώντας σε ένα μονοφωνικό δωμάτιο στα IBC Studios, ένα από τα καλύτερα studios του 50 και του 60. Δε θα μπορούσα να έχω ξεκινήσει σε καλύτερο μέρος. Είχα και συνεχίζω να έχω μια απολαυστική ζωή κάνοντας mastering για κάθε λογής ανθρώπους, άσημους και διάσημους. Ακόμη προσπαθώ να βρω νέους τρόπους ώστε να έχω το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα, μιας και η μάθηση και οι αγορές εξοπλισμού δε σταματάνε ποτέ. Πάντα υπάρχει κάτι νέο να δοκιμάσεις που μπορεί να είναι καλύτερο. Η τεχνολογία βελτιώνεται και εγώ πρέπει να ακολουθώ κατά πόδας για να προσφέρω το καλύτερο στους ανθρώπους που με προτιμούν. Ζω και εργάζομαι στο νησί Skye, που βρίσκεται στην βορειοδυτική ακτή της Σκωτίας. Πολύ καλύτερες συνθήκες από τα δωμάτια με κλιματισμό και χωρίς παράθυρα στο κεντρικό Λονδίνο.

Για το analogorama,
Denis Blackham
Skye Mastering.

http://www.skyemastering.com

Advertisement

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s