Warren Dent

Συνέντευξη με τον  Warren Dent – frontendaudio.com
Ποιά είναι η γνώμη σου για τον αποκαλούμενο prosumer εξοπλισμό που προσφέρεται σήμερα στους home studio χρήστες;

Ένα μεγάλο ποσοστό είναι πολύ υψηλής ποιότητας σε σύγκριση με τον επαγγελματικό ψηφιακό εξοπλισμό με τον οποίο δημιουργήθηκαν πολλοί από τους αγαπημένους μας δίσκους. Η ποιότητα κατασκευής δεν είναι πάντα αυτή που πρέπει και ο prosumer εξοπλισμός συχνά δεν είναι φτιαγμένος για να αντέχει την σκληρή χρήση που γίνεται σε ένα επαγγελματικό studio ηχογραφήσεων. Τα ποτενσιόμετρα και οι διακόπτες είναι συχνά χαμηλής ποιότητας, σε προενισχυτές και άλλο outboard εξοπλισμό που φτιάχτηκε για την home studio αγορά. Είναι τόσο πολλά τα prosumer μηχανήματα που είναι διαθέσιμα, που πιστεύω ότι ένα μεγάλο κομμάτι μπορεί να θεωρηθεί αρκετά αξιόπιστο, εάν κάποιος βεβαιωθεί ότι έχει τις συνδέσεις και τις δυνατότητες που απαιτούνται. Αλλά δεν μπορείς να περιμένεις ότι θα κρατήσει κάτι για πολλά χρόνια μετά από σκληρή χρήση.

Ποιό είναι κατά τη γνώμη σου το πιο σημαντικό βήμα που πρέπει να κάνει ένας καινούργιος καλλιτέχνης που κάνει τις παραγωγές του στο σπίτι, ώστε να πετύχει;
Υπάρχουν δύο διαφορετικά σενάρια. Το πρώτο είναι ότι κάποιος ηχογραφεί και κάνει την παραγωγή μόνος του. Το δεύτερο, ότι ηχογραφεί και παράγει τη μουσική κάποιου άλλου καλλιτέχνη. Είναι δύο διαφορετικά πράγματα, αλλά και τα δύο έχουν πολλά κοινά χαρακτηριστικά. Αν κάποιος ηχογραφεί και παράγει τη δική του μουσική, δε θα πρέπει να μπλέκει πολύ με τη διαδικασία της ηχογράφησης. Δε θα πρέπει να ανησυχεί για το αν έχει τον τάδε προενισχυτή ή τον δείνα ακριβό μετατροπέα ή δύο δωδεκάδες διαφορετικά μικρόφωνα και τα λοιπά. Όταν συγκεντρώνουμε την προσοχή μας στον εξοπλισμό, είναι εγγυημένο ότι θα αποτύχουμε στη μουσική. Δίνουμε πολύ βάση στα μηχανήματα και τον ήχο αντί για την εκτέλεση, οπότε η μουσική χάνει. Το καλύτερο που έχει να κάνει κάποιος είναι να ζητήσει από έναν άλλο να χειρίζεται τα μηχανήματα και την ηχογράφηση ενώ εκτελεί τη μουσική. Το να ηχογραφείς και να παράγεις μουσική για άλλους σημαίνει να επικοινωνείς με τον καλλιτέχνη. Υποθέτοντας ότι υπάρχουν γνώσεις και πείρα όσον αφορά την παραγωγή, πρέπει να εξασφαλίζουμε ότι καταγράφουμε το όραμα του καλλιτέχνη για τη μουσική του. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό. Αν δεν επικοινωνούμε, στο τέλος καταλήγουμε με ένα μπερδεμένο πράγμα στα χέρια μας και ένα δυσαρεστημένο καλλιτέχνη.

Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που λένε ότι το internet είναι γεμάτο από φόρουμ για μουσική και ήχο, που διαπραγματεύονται τα ίδια θέματα ξανά και ξανά. Πιστεύεις ότι αυτές οι κοινότητες έχουν συνεισφέρει στην βιομηχανία με θετικό τρόπο;

Γενικώς πιστεύω πως ναι, σίγουρα. Για τους αρχάριους είναι πολύ σημαντικό να έχουν πρόσβαση σε αυτό, μιας και το να ξέρεις από που να ξεκινήσεις είναι από μόνο του δύσκολο. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι με γνώσεις που είναι πρόθυμοι να μοιραστούν πληροφορίες δωρεάν. Αυτό είναι ένα κέρδος για όσους θέλουν να κάνουν περισσότερα αλλά δεν έχουν ένα μέντορα δίπλα τους.

Πιστεύεις ότι το cd θα εγκαταλειφθεί σαν format μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια υπέρ των ψηφιακών downloads;

Τελείως; Όχι. Πρέπει να παραδεχτώ ότι δεν το σκέφτομαι αρκετά, αλλά μπορούμε να είμαστε σίγουροι για ένα πράγμα εκατό τις εκατό, ότι οι δισκογραφικές εταιρείες θα βρουν ένα τρόπο να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη τους και αυτό θα περιλαμβάνει το να ξαναπουλήσουν τη μουσική στους ακροατές σε νέα και βελτιωμένα format. Το  DVD-A δεν είναι πιθανό να πάρει τα σκήπτρα μιας και μοιάζει πολύ στο CD για να φέρει μια αλλαγή. Προφανώς η διάθεση μέσω broadband θα είναι το μέλλον της μουσικής και οποιουδήποτε άλλου μέσου διασκέδασης. Ο στουντιακός εξοπλισμός, ειδικά ο φτηνός, γίνεται ολοένα και πιο φανταχτερός κάθε χρόνο.

Ποιά είναι η συμβουλή σου σε κάποιον που ψάχνει για ένα μηχάνημα; Τι θα πρέπει να κοιτάζει κανείς και σε τι δεν πρέπει να δίνει σημασία;

Η πρώτη μου συμβουλή θα ήταν να επικοινωνήσει με ένα αξιόπιστο πωλητή και να αρχίσει να ερευνά αν το μηχάνημα που επιθυμεί στα αλήθεια κάνει αυτό που χρειάζεται. Πρέπει να βρει ένα πωλητή που χρησιμοποιεί αυτό το μηχάνημα, που μπορεί να δώσει συμβουλές και που έχει μια λογική πολιτική επιστροφής. Εγώ το κάνω συνεχώς αυτό, και είμαι σίγουρος ότι υπάρχουν κι άλλοι που θα δούλευαν με αυτόν ακριβώς τον τρόπο επίσης.

Η Digidesign κυκλοφόρησε κάποια plugins με χαρακτηριστικά που παραπέμπουν σε ήχους αναλογικής ταινίας. Η ίδια ακριβώς εταιρεία έχει διαφημίσει στο παρελθόν τα προϊόντα της ως ανώτερα από την ταινία. Πιστεύεις ότι αυτή η αλλαγή είναι γενική στη βιομηχανία;

Δεν βλέπω αλλαγή, απλά μια εταιρεία που αναγνωρίζει ότι αυτού του είδους οι ήχοι είναι επιθυμητοί και ως εκ τούτου συμμετέχει στην αγορά. Τα προϊόντα της Digidesign δεν είναι ανώτερα από την ταινία, είναι διαφορετικά, τελεία και παύλα. Καλύτερα για κάποια πράγματα, χειρότερα για κάποια άλλα. Και οι δύο πλευρές έχουν ένα χαρακτηριστικό ήχο που δεν είναι πάντα ο κατάλληλος.

Οι μουσικοί σήμερα ενθουσιάζονται πολύ με τον λαμπάτο εξοπλισμό. Πιστεύεις ότι είναι μια λύση για κάθε ηχητικό πρόβλημα;

Όχι, και μάλιστα μεγάλο μέρος του λαμπάτου εξοπλισμού, όπως μικρόφωνα και προενισχυτές, ακούγονται όσο καθαρά ή και πιο καθαρά από τα αντίστοιχα solid state. Παρόλα αυτά τα solid state είναι συνήθως πιο αξιόπιστα, με καλή φήμη, λιγότερο ακριβά και ευκολότερα στο σχεδιασμό.

Πιστεύεις ότι τα plugins θα συνεχίσουν να προσπαθούν να μιμηθούν το hardware ή υπάρχει η πιθανότητα οι κατασκευαστές να εξερευνήσουν νέους ήχους και υβριδικά προγράμματα που δε θα έχουν τίποτα να κάνουν με τη λέξη «vintage»;

Σίγουρα θα συνεχιστεί αυτό για ένα διάστημα, αλλά είναι βέβαιο ότι υπάρχουν αυτοί που θέλουν να δοκιμάσουν ένα φρέσκο ήχο και όχι να αντιγράψουν κάποιους άλλους. Η αντιγραφή δε μπορεί να κρατήσει για πάντα.

Τι πρέπει να έρθει πρώτο κατά τη γνώμη σου – η αναβάθμιση του εξοπλισμού ή η βελτίωση της ακουστικής του χώρου;
Η βελτίωση της ακουστικής του χώρου, μιας και ο χώρος είναι ο δεύτερος πιο καθοριστικός παράγοντας που ηχογραφείται μετά από την ίδια την πηγή και ως εκ τούτου είναι τόσο σημαντικό όσο οτιδήποτε άλλο. Η βελτίωση της ακουστικής της περιοχής ακρόασης πρέπει να γίνει επίσης, και μετά από αυτό να μάθει ο ηχολήπτης τον χώρο.

Πιστεύεις ότι τα συστήματα τύπου Duende είναι μια έμμεση απάντηση στην πειρατεία λογισμικού;
Ναι, κατά κάποιον τρόπο είμαι βέβαιος για αυτό.

Ποιά είναι η γνώμη σου για το τμήμα έρευνας και σχεδιασμού της εταιρείας Behringer;

Ελπίζω ότι κάποια μέρα θα τους πιάσει ο διεθνής νόμος περί πνευματικής ιδιοκτησίας.
Ποιά είναι η συμβουλή σου στους home studio χρήστες που ψάχνουν για ένα σύστημα summing buss;

Να μην το κάνουν προτού βεβαιωθούν ότι όλα τα υπόλοιπα στην αλυσίδα είναι εντάξει. Είναι στην πραγματικότητα ένα είδος πολυτελείας για τα περισσότερα studios.
Κατά τη γνώμη σου, ποιά είναι η καλύτερη μέθοδος αρχειοθέτησης για ένα home studio;
Η διατήρηση των projects σε δύο ή τρεις σκληρούς δίσκους είναι μια καλή ιδέα, όπως επίσης η ταυτόχρονη αρχειοθέτηση σε DVD-R. Αυτός είναι ο τρόπος που δουλεύω στο δικό μου studio.

Έχεις ακούσει καθόλου ελληνική μουσική;

Πρέπει να παραδεχτώ όχι αρκετή.

Κάτι που θα ήθελες να προσθέσεις;

Να μην υπάρχει αυτός ο ενθουσιασμός για το να έχεις τόνους μηχανημάτων που εντυπωσιάζει άλλους ανθρώπους στις διαδικτυακές κοινότητες. Να βεβαιώνεται κανείς ότι οι αγορές που κάνει καλύπτουν τις δικές του ανάγκες και κανενός άλλου, μέσα σε ένα home studio περιβάλλον. Στο τέλος κανένας δεν ενδιαφέρεται αν έχεις ένα μικρόφωνο που κοστίζει $2,000 αν η μουσική σου είναι για πέταμα ή αν ο χώρος σου ακούγεται χάλια. Πρέπει ο καθένας να κρατάει τα πράγματα σε μια προοπτική, σε σχέση με το κόστος που έχει αυτό που παράγει, και έτσι πιστεύω ότι θα είναι πολύ πιο ευτυχισμένος στο τέλος.

Warren Dent 

warren (at) frontendaudio.com
www.frontendaudio.com


Advertisement

Arnd Niemeyer

Συνέντευξη με τον Arnd Niemeyer από το ηλεκτρονικό κατάστημα, www.digitalaudioservice.com


Οι επαγγελματίες έχουν σε μεγάλη εκτίμηση την ποιότητα και την αξιοπιστία. Οι home studio χρήστες έχουν σε εκτίμηση τις υλοποιήσεις με χαμηλό κόστος. Πιστεύεις ότι είναι παραγωγικό για τους κατασκευαστές να προσπαθούν να προσφέρουν προϊόντα και στα δύο είδη πελατών ταυτόχρονα;
Αυτή είναι μια ενδιαφέρουσα ερώτηση. Τον τελευταίο χρόνο όλο και περισσότερα προϊόντα έρχονται από την Κίνα, και περισσότερες από 30 διαφορετικές μάρκες πυκνωτικών μικροφώνων τα τελευταία δέκα χρόνια για παράδειγμα – χρησιμοποίησαν νέα τεχνολογία και έφτιαξαν επαγγελματικό εξοπλισμό όπως πυκνωτικά μικρόφωνα διαθέσιμα για κάθε χρήστη. Σήμερα, όλο και περισσότεροι άνθρωποι ανακαλύπτουν την δυνατότητα να κάνουν τη δική τους μουσική χωρίς να ξοδεύουν πολλά λεφτά για τις ιδέες τους, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το Garage Band της Apple. Φυσικά, είναι μια τεράστια αγορά με πολλούς υποψήφιους αγοραστές αλλά μπορεί να στοχοποιηθεί μόνο με τεράστιες παραγωγές με χαμηλό κόστος για κάθε μηχάνημα. Για την επαγγελματική και καθημερινή χρήση του εξοπλισμού, οι άνθρωποι χρειάζεται να καλύψουν μια επαγγελματική πλευρά, το υλικό δεν επιτρέπεται να ακούγεται μέτριο γιατί οι ανταγωνιστές θα έχουν καλύτερο ήχο. Έτσι λοιπόν αυτοί οι αγοραστές χρειάζονται καλά εργαλεία. Αλλά τα καλά εργαλεία κοστίζουν πολλά χρήματα τα οποία ο κατασκευαστής πρέπει να επενδύσει στο προϊόν χωρίς να ξέρει ακριβώς πόση ποσότητα θα πουλήσει. σε αυτή την περίπτωση η μαζική παραγωγή δεν έχει κανένα νόημα και συχνά είναι αδύνατη για τεχνικούς λόγους.

Έτσι, ένας κατασκευαστής έχει συχνά δυσκολίες στο να βρίσκεται ταυτόχρονα και στην επαγγελματική και στην ερασιτεχνική αγορά. Υπάρχουν μεγάλες εταιρείες όπως η Digi Design ή η Focusrite που το προσπαθούν, αλλά είμαι σίγουρος ότι έτσι είτε τα επαγγελματικά είτε τα πιο ερασιτεχνικά προϊόντα έχουν χαμηλή ποιότητα. Ο μόνος μέσος δρόμος είναι νέα προϊόντα σχεδιασμένα από νέες εταιρείες όπως η FMR,η Crowley&Tripp, η DAV-Electronics ή η SafeSound Αudio. Αυτοί οι κατασκευαστές αποφάσισαν να μην φτιάξουν μεγάλες ποσότητες αλλά να φτιάξουν τα πάντα στο χέρι με υψηλή ποιότητα, αποφεύγοντας το μεγάλο κόστος της διαφήμισης και της διανομής. Πουλάνε προϊόντα φτηνά, χωρίς να κάνουν υποχωρήσεις στην ποιότητα.
Ποιές ευρωπαϊκές χώρες πιστεύεις ότι προσφέρουν το καλύτερο έδαφος για την βιομηχανία του ήχου σήμερα;

Είναι δύσκολο να πει κανείς. Ξέρω ότι πολλά καινούργια studios φτιάχνονται στα νέα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πολλές post παραγωγές γίνονται εκεί εξαιτίας των αμοιβών των τεχνικών. Όσον αφορά τη μουσική παραγωγή, ένα καλό studio μπορεί να βρίσκεται παντού, σαν κομμάτι της ντόπιας αγοράς.

Βλέπεις αύξηση του ενδιαφέροντος για surround μίξεις μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια;

Βλέποντας πως έχουν τα πράγματα στις μέρες μας – σαν παραγωγός – πρέπει να ετοιμάσεις πολλές διαφορετικές μίξεις για ένα δίσκο και μια από αυτές σε surround. Όλα τα μέσα θα εξελιχθούν περισσότερο σε συλλογικό επίπεδο. Είμαι σίγουρος ότι το surround θα είναι πιο σημαντικό στα επόμενα χρόνια.

Χτες βράδυ επισκέφτηκα την ιστοσελίδα ενός κατασκευαστή και οδηγήθηκα αυτόματα σε μια σελίδα του MySpace. Πιστεύεις ότι ένας υποψήφιος αγοραστείς προσδοκά μια επαγγελματική παρουσίαση στο διαδίκτυο ή είναι οποιαδήποτε παρουσία – ακόμα και μια δωρεάν – αρκετή;

Φαντάζομαι ότι η επικοινωνία μεταξύ των πελατών και αυτών που προσφέρουν προϊόντα θα βρει νέες οδούς στο μέλλον. Είναι λογικό για ένα κατασκευαστή να δίνει το παρών στο μυαλό των ανθρώπων παντού και να είναι εύκολο να επικοινωνήσεις μαζί του. Δε νομίζω ότι αυτό επηρεάζει το image του κατασκευαστή αρνητικά.
Προβλέπεις ότι περισσότερες εταιρείες λογισμικού θα μετακινηθούν προς αποκλειστικές DSP υλοποιήσεις όπως το SSL Duende σαν απάντηση στην πειρατεία;

Όχι, δεν πιστεύω ότι αυτός είναι ο πραγματικός λόγος που τα DSP συστήματα είναι τόσο πετυχημένα. Οι νέοι αλγόριθμοι συχνά χρειάζονται πολύ περισσότερη ισχύ ή έχουν μεγαλύτερο νόημα όταν χρησιμοποιούνται σε μεγάλη ποσότητα. To Liquid Mix και το Duende μπορούν να ανοίξουν 32 εκδοχές και αυτό είναι αρκετό για μια μίξη με περισσότερα από είκοσι κανάλια.
Κατά τη γνώμη σου, ποίο είναι το πιο συχνό πρόβλημα που παραβλέπουν οι home studio χρήστες;

Τα πρώτα βήματα είναι τα πιο δύσκολα. Υπάρχουν τόσοι πολλοί τρόποι να δημιουργήσεις τον δικό σου προσωπικό δρόμο για την παραγωγή μουσικής. Υπάρχουν τόσες δυνατότητες και προϊόντα, που συχνά οι άνθρωποι παίρνουν μια απόφαση και ένα χρόνο μετά λένε: σκατά, χρειάζομαι κάτι καινούργιο πάλι. Είναι συχνά δύσκολο να αποφασίσεις για πράγματα όταν δεν είναι ξεκάθαρο τι είναι απαραίτητο και τι όχι.

Πότε πρέπει ένας home studio χρήστης να σκεφτεί την επένδυση σε ένα summing amplifier/mixer;

Όταν μπορεί να αποκτήσει τουλάχιστον 16 ποιοτικούς 16 high end DA-converters. 🙂

 
Πότε πρέπει ένας home studio χρήστης να επενδύσει σε ένα αυτόνομο converter;

Όσο πιο σύντομα γίνεται, ένας καλός ήχος στον υπολογιστή είναι η βάση για μια καλή μίξη.
Ποιός είναι ο ιδανικός τρόπος για να ηχογραφεί κανείς harware synths στο studio;

Είναι ωραίο να έχει όλες τις εξόδους τους σε ένα patchbay. Οι έξοδοι πρέπει να έρχονται στο sequencer οποιαδήποτε στιγμή ώστε να μπορείς να ρυθμίσεις την έντασή τους και τα πιθανά εφφέ στον υπολογιστή. Η πιο φτηνή λύση που υπάρχει είναι το Echo Audiofire 12 – μπορείς να χρησιμοποιήσεις τους μετατροπείς ώστε να έχεις 36 κανάλια συνεχώς ανοιχτά. 🙂
Πόσο σημαντικό είναι ένα εργαλείο όπως το Radial Phazer στο home studio;

Είναι ένα εξαιρετικό εργαλείο. Και η TC Electronic έχει επίσης πολύ καλές εφαρμογές με χαμηλό κόστος. Δεν είναι κάτι καινούργιο. Η ποιότητα του ήχου είναι το πρώτο πράγμα που πρέπει να σκεφτεί κάποιος – για παράδειγμα οι περισσότερες κονσόλες δεν μπορούν να δώσουν καθόλου καλό ήχο.
Θα πρότεινες το Rane Serato Scratch Live σε κάποιον που δεν είναι DJ αλλά ψάχνει για νέους τρόπους να επεξεργαστεί ήχους;

Μπορείς να χρησιμοποιήσεις τα πάντα για να φτιάξεις ήχους – αλλά θα αποφάσιζα υπέρ του Αbsynth.

 
Ποιό είναι το αγαπημένο σου studio εργαλείο;

Ξέροντας τα προϊόντα τόσο καλά, ξέροντας τις διαφορές τους, είναι δύσκολο να πω. Είμαι σίγουρος ότι ένας πελάτης θα έχει το μεγαλύτερο κέρδος από ένα προϊόν, όταν ο κατασκευαστής ενδιαφέρεται πραγματικά και είναι φανατικός σχεδιαστής νέων προϊόντων. Όσο πιο μικρός είναι ο κατασκευαστής, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα ότι θα σου αρέσει το προϊόν. Προσωπικά μου αρέσουν οι προενισχυτές της Brent Averill, οι μετατροπείς της Metric Halo, τα ηχεία της Κlein & Hummel και της ADAM και καλά αναλογικά μηχανήματα σαν το Neve 8816 🙂
Θα πρότεινες το Apogee Gold CD-R απέναντι σε άλλες μάρκες και μοντέλα, όπως η Tayo Yuden για παράδειγμα;

Λυπάμαι αλλά δεν έχω κάνει κάποια δική μου δοκιμή για αυτό!
Συμφωνείς με αυτούς που λένε ότι το να ελέγχεις software με το ποντίκι του υπολογιστή είναι βαρετό και συχνά αντιπαραγωγικό;

Οπωσδήποτε. Και τώρα που κυκλορόφησε το Remote SL έχεις ένα πραγματικό κοκπιτ έτοιμο για έλεγχο πολλών πραγμάτων ταυτόχρονα.
Πώς σου φαίνεται το Korg Kaoss 3; Πιστεύεις ότι η Korg θα προσθέσει κάποια στιγμή XLR ή TRS συνδέσεις σε αυτό το φανταστικό προϊόν;

Δεν ξέρω – φαντάζομαι ότι η Korg θα το κάνει όταν βρει η ίδια το λόγο.  🙂
Η σειρά Robert Neve Portico φέρνει το όνομα Neve σε μια πιο προσβάσιμη οικονομική ζώνη. Ποίο από τα προϊόντα της σειράς Portico θα πρότεινες σε ένα home studio χρήστη για να πειραματιστεί;

Προσωπικά βλέπω μεγάλες διαφορές μεταξύ της σειράς Portico και του πραγματικού high-end. Δεν είναι η πρώτη προσπάθεια να βγουν χρήματα από το όνομα του Rupert Neve – θυμάμαι την τελευταία χρεωκοπία πριν δύο χρόνια. Αν κάποιος ψάχνει για καλή ποιότητα σε σχέση με την τιμή, πρέπει να έχει υπόψη του το BG NO.1 σαν προενισχυτή δύο καναλιών κάτω των 1000 €. Η Safesound θα φτιάξει ένα καινούργιο μηχάνημα για δυναμική επεξεργασία που θα κοστίζει κάτω από 2000 €. Γενικώς υπάρχουν πολλές επιλογές και δεν πρέπει να γίνεται ποτέ μια αγορά πριν συγκριθούν τα προϊόντα. Τότε θα ξέρεις πότε κάτι είναι καλό για τον ήχο σου.
Ποιόν compressor ή limiter θα πρότεινες για να ελέγξει κανείς το τέρας που ονομάζεται Sherman Filterbank;

Θα πρότεινα τα προϊόντα της FMR Really Nice Compresor και Leveling Amp.
Η VoVox έχει μια εντυπωσιακή σειρά προϊότνων και τα καλώδια ακούγονται πραγματικά καλά. Τι πιστεύεις για αυτή την ευρωπαϊκή εταιρεία;

Είμασταν από τους πρώτους συνεργάτες του Jörg όταν πρωτοκυκλοφόρησε τα καλώδια. Του τηλεφώνησα και ζήτησα κι άλλα. 🙂
Ολοένα και περισσότεροι μουσικοί ανακαλύπτουν την τεχνική του reamp σήμερα. Ποιά είναι η συμβουλή σου ή η σκέψη σου για αυτή την ενδιαφέρουσα επεξεργασία;

Έχεις πολύ περισσότερη ελευθερία στην παραγωγή, και αυτό είναι τρομερά ωφέλιμο. Μπορείς να ξοδέψεις πιο πολύ χρόνο για τα πάντα και μετά να ξανακάνεις κάτι αν θες. 🙂
Ποιά είναι η εντύπωσή σου για το Eowave Persephone;

Θα έχουμε το πρώτο μας demo την άλλη εβδομάδα. Θα σε ενημερώσω σχετικά με αυτό αργότερα.
Βλέπεις καμιά ραγδαία αλλαγή στη σειρά samplers της AKAI στο άμεσο μέλλον;

Ξέρω για το παρελθόν της AKAI και ότι έχουν αλλάξει οι ιδιοκτήτες. Αυτή τη στιγμή δε μπορώ να πω τίποτα γι αυτό. Είναι δύσκολο πάντως να παέι κανείς σε νέους δρόμους. Και η EMU είχε επίσης προβλήματα αλλά βρήκαν το δρόμο τους. Είμαι σίγουρος ότι το ίδιο θα γίνει και με την AKAI.
Υπάρχει μια συλλογή ήχων που πιστεύεις ότι κάθε παραγωγός θα έπρεπε να έχει στο αρχείο του;

Όταν υπάρχει η ανάγκη να καλυφθούν πολλοί ήχοι ταυτόχρονα, προτείνωτην Yellow Tool Independence. Για πιο εξειδικευμένες ανάγκες είναι δύσκολο να καταλήξει κανείς σε πιθανές επιλογές.

 

Πόσο σημαντικό είναι να επενδύσει κάποιος σε ένα σύστημα μαζικής αποθήκευσης σαν μια μακροπρόθεσμη λύση αρχειοθέτησης;

Πρέπει οπωσδήποτε να το λάβει κάποιος υπόψη του. Πάντα πρέπει να γίνεται backup !!!!

Ποιό νομίζεις ότι θα είναι το επόμενο βήμα στον τομέα των firewire υλοποιήσεων ήχου;

Καλύτερα, γρηγορότερα, με περισσότερους controllers ίσως.

 

Έχεις ακούσει καθόλου σύγχρονη ελληνική μουσική;

Έχουμε κάποιους Έλληνες πελάτες. Κάνουν κυρίως ηλεκτρονική μουσική. Έχω επισκεφτεί τις σελίδες τους. Πολύ καλή μουσική!

Κάτι που θα ήθελες να προσθέσεις και όποιο μύνημα έχεις για τους αναγνώστες;

Όταν χρειάζεται κάποιος συμβουλές για νέο εξοπλισμό στο studio πρέπει να χρησιμοποιεί το διαδίκτυο για να βρει όσο γίνεται περισσότερες πληροφορίες για τα προϊόντα. Αν υπάρχει ανάγκη για την αγορά επαγγελματικού ηχητικού εξοπλισμού, να μην γίνεται η αγορά σε καταστήματα που πουλάνε επίσης και drums, πίτες και…παρεμπιπτόντως λύσεις ήχου. Είναι δύσκολο για τον πωλητή να είναι ενημερωμένος για όλες τις καινούργιες υλοποιήσεις, τις εξελίξεις και τις συζητήσεις στο δίκτυο. Μόνο οι εξειδικευμένοι αντιπρόσωποι μπορούν να έχουν αυτή τη γνώση. Αυτός είναι και ο λόγος που αναπτυσσόμαστε γρήγορα στην Ευρώπη. 🙂

Στη Φωτογραφία στα δεξιά ο Arnd Niemeyer και στα αριστερά ο Thomas Römann του ίδιου καταστήματος.

Arnd Niemeyer
www.digitalaudioservice.com


Για το analogorama.com

Matthew Gray

 

Συνέντευξη με τον Matthew Gray

 


Ποιά είναι η συμβουλή σου στους μουσικούς που ετοιμάζονται να στείλουντο υλικό τους σε ένα mastering studio;

Να μην κάνουν αλόγιστη χρήση του κομπρέσσορα, να μην χρησιμοποιούνlimiter και να μην παραμορφώνουν τις μίξεις γιατί αυτό περιορίζει τονmastering engineer όσον αφορά αυτά που μπορεί να κάνει. Είναι καλήιδέα να στέλνει κανείς τις μίξεις στον mastering engineer πριν από τοπροκαθορισμένο session για να μπορέσει να τσεκάρει για προβλήματα καινα προτείνει λύσεις πριν από το session.

 

Πως βλέπεις το multiband compression;

Γενικώς δε μου αρέσει να το χρησιμοποιώ και δεν προτείνω ούτε στουςπελάτες να το χρησιμοποιούν στο mix buss. Για μένα το multibandcompression είναι ένας επίδεσμος για μια φτωχή μίξη και το αποτέλεσμαθα είναι πάντοτε καλύτερο αν διορθώνονταν τα προβλήματα μέσα στη μίξηώστε να μην χρειαστεί να το χρησιμοποιήσεις. Παρόλα αυτά το χρησιμοποιώ περιστασιακά αλλά συνήθως έχοντας ενεργοποιήσει μόνο μία ήδύο περιοχές για προβληματικά σημεία όπως υπερβολικές χαμηλές συχνότητες ή ανεπιθύμητους ήχους φωνής. Αυτό που δε μου αρέσει στοmultiband είναι ότι γενικώς μπορείς να ακούσεις τα crossover σημεία μεταξύ των περιοχών και επίσης ότι είναι πολύ εύκολο να δημιουργηθούν προβλήματα pumping και περίεργα artefacts από τη συμπίεση, λόγω διαφορετικής ρύθμισης στο release time κάθε περιοχής.
Ποιό είναι το πιο συχνό πρόβλημα eq που ακούς σε υλικό που δεν έχει περάσει ακόμα από το mastering;

Κυρίως υπερβολικές χαμηλές συχνότητες που οι πελάτες δε μπορούν να ακούσουν στο χώρο τους είτε λόγω κακής ακουστικής είτε λόγω ακρόασης σε near field ηχεία που δεν μπορούν να αναπαράγουν τις πολύ χαμηλές με ακρίβεια.
Hardware κομπρέσσορας εναντίον software κομπρέσσορα σε plugin: ποιά είναι η προτίμησή σου;

Δεν έχω κάποια προτίμηση, τα χρησιμοποιώ και τα δύο ανάλογα με το τι χρειάζεται το project. Σίγουρα ακούγονται διαφορετικά, οπότε ανάλογα με το τι χρώμα ή τι ήχο ψάχνω μπορεί να χρησιμοποιήσω ένα plug-in compressor or ή ένα αναλογικό ή καμιά φορά και τα δύο μαζί.

 

Πώς χειρίζεσαι τις πολύ χαμηλές συχνότητες;

Ανάλογα με το πρόβλημα, μπορεί να χρησιμοποιήσω ένα συνδυασμό shelving, parametric  ή high pass φίλτρων. Όπως είπα και πριν μπορείνα χρησιμοποιήσω ένα multiband compressor με μια μόνο  χαμηλή περιοχή για να κάνω πιό ομαλές τις χαμηλές.

 

Πώς αντιμετωπίζεις τις ψηλές συχνότητες;

Και εδώ μπορεί να χρησιμοποιήσω ένα συνδυασμό shelving ή parametric φίλτρων, καμιά φορά de-essers και σε σπάνιες περιπτώσεις ένα multiband compressor με ενεργοποιημένη μόνο την ψηλή περιοχή.
Πιστεύεις ότι η δύση του cd σαν μέσου επηρεάζει την αγορά του mastering;

Όχι και για την ακρίβεια αμφισβητώ το απόλυτο τέλος του. Σίγουρα υπάρχουν πολλά mp3 τριγύρω αλλά αν κάποιος κατεβάζει ένα single από ένα συγκρότημα και του αρέσει συνήθως θα αγοράσει το δίσκο σε cd. Πάντως η κατάσταση σίγουρα έχει κάνει το cd φτηνότερο και νομίζω ότι αυτό είναι κάτι καλό. 🙂

 

Ποιά είναι η γνώμη σου για τον αποκαλούμενο πόλεμο της έντασης;

Κάποιες φορές είναι καταθλιπτικό όταν οι πελάτες θέλουν τη μουσική τους κατεστραμμένη γιατί σκοτώνει τις δυναμικές και αν είναι ζορισμένο τόσο πολύ καταστρέφεται και το βάθος και η λεπτομέρεια της ηχητικής ποιότητας. Παρόλα αυτά κάνω δυνατούς δίσκους σε καθημερινή βάση αλλά ξέρω πότε να κάνω πίσω όταν η ποιότητα αρχίζει να παίρνει τον κατήφορο. Πιστεύω επίσης ότι είναι πολύ σχετικό και με το είδος της μουσικής, δεν χρειάζονται όλα τα είδη να είναι δυνατά, οπότε δε θα με δεις να τσακίζω ένα jazz ή ένα ακουστικό δίσκο. Αλλά σε εμπορικό rock, pop, hip hop, dance ή metal χρειάζεται να κάνει εντύπωση και να έχει ανταγωνιστική ένταση. Υπάρχουν κάποιες τεχνικές που έχω μάθει μέσα στα χρόνια που με βοηθάνε να πετύχω πιο δυνατές εντάσεις χωρίς να καταστρέφω την αρχική πρόθεση της μίξης. Είναι κάτι που δεν μπορούν να κάνει καλά κάθε mastering engineer.
Ποιά είναι η συμβουλή σου στους μουσικούς που ψάχνουν την αγορά για ένα mastering studio;

Να τσεκάρουν τις προηγούμενες δουλειές, να ζητάνε δείγματα πριν και μετά την επεξεργασία, με ποιούς έχουν δουλέψει, αν υπάρχει καλό feedback από ανθρώπους που έχουν δουλέψει μαζί. Να είναι πολύ καχύποπτοι με τις φτηνές online mastering υπηρεσίες που δεν δείχνουν φωτογραφίες από το studio ή δεν έχουν γνωστούς πελάτες ή δείγματα της δουλειάς τους. Παρομοίως, να είναι προσεκτικοί με τα studios ηχογράφησης που ισχυρίζονται ότι προσφέρουν mastering σαν μέρος των πολλών τους υπηρεσιών. Είναι πάντα καλύτερο να χρησιμοποιείς κάποιον αφοσιωμένο στο mastering που έχει studio και εξοπλισμό σχεδιασμένο για mastering.

Υπάρχει κάποιος καλλιτέχνης για τον οποίο θα ήθελες να κάνεις mastering;

Θα ήθελα πολύ να κάνω master για τους Coldplay ή για τους Beatles γιατί είναι δύο από τις αγαπημένες μου μπάντες.

 

Υπάρχει κάποιος mixer ή παραγωγός για τον οποίο θα ήθελες να κάνεις mastering;

Θα ήθελα πολύ να κάνω master σε μίξεις των Chris Lord Alge, Andy Wallace, Rick Rubin ή Nick Launay γιατί έχω μεγάλο σεβασμό για τη δουλειά τους.
Αν μπορούσες να κάνεις remaster σε ένα οποιοδήποτε δίσκο, ποιός θα ήταν;

Το Vertigo των U2….θα μπορούσε να είναι πολύ καλύτερο.
Σε τι εντάσεις ακούς συνήθως το υλικό όταν κάνεις mastering;

Κυρίως στα 85db, που και που ανεβαίνω παραπάνω για λίγο για να ελέγξω για οξύτητες και χαμηλές.
Πιστεύεις ότι είναι καλύτερο να λύνονται τα προβλήματα με τη φάση κατά την ηχογράφηση και τη μίξη;

Απολύτως!

Ποιά μάρκα cd-r προτιμάς;

Taiyo Yuden
Χρησιμοποιείς ακουστικά στο mastering; Αν ναι, ποιό είναι το αγαπημένο σου ζευγάρι;
Πάρα πολύ σπάνια αλλά είναι χρήσιμα κατά καιρούς, χρησιμοποιώ και συστήνω τα Sennheiser HD600 ή HD650.
Τι πιστεύεις για την επεξεργασία m/s;

Είναι ένα βασικό κομμάτι του τρόπου δουλειάς μου, δε θα μπορούσα να ζήσω χωρίς αυτό.
Τι πιστεύεις για το K-System του Bob Katz;

Έχω μεγάλο σεβασμό για αυτό, αλλά συχνά δεν είναι πρακτικό και ακόμα και η θέση K12 δεν είναι κατάλληλη για εμπορικές mastering εντάσεις.
Ποιά είναι η συμβουλή σου όσον αφορά την εφαρμογή eq σε μια stereo μίξη;

Μου αρέσει να εφαρμόζω μεγάλου εύρους κινήσεις με ένα Sontec MES-432 πρώτα για να έχω την γενική εικόνα όπως θέλω να ακούσω τα πράγματα (και αυτή είναι η μουσική πλευρά του mastering) και μετά επεμβαίνω χειρουργικά με ένα ψηφιακό m/s eq για να αφαιρέσω προβληματικές περιοχές (και αυτή είναι η τεχνική μεριά του mastering).
Έχεις ακούσει καθόλου σύγχρονη ελληνική μουσική;

Δε μπορώ να πω με σιγουριά, ίσως έχω ακούσει και δεν συνειδητοποίησα ότι ήταν από την Ελλάδα.
Κάτι που θα ήθελες να προσθέσεις και όποιο μύνημα έχεις για τους αναγνώστες.

Το mastering είναι η τελευταία ευκαιρία που έχει κάποιος για να κάνει το δίσκο να ακούγεται όσο καλύτερα γίνεται προτού κυκλοφορήσει σε cd ή mp3. Είναι ακόμα πιο κρίσιμο τώρα που υπάρχουν τόσοι πολλοί καλλιτέχνες που ηχογραφούν τον εαυτό τους στα δικά τους χαμηλού κόστους οικιακά studios ηχογράφησης. Το mastering σε αυτά τα projects μπορεί συχνά να κάνει καλύτερη την αρχική μίξη κατά 50-70%. Το mastering σε παγκοσμίου κλάσης ηχογραφήσεις παρόλο που παραμένει κρίσιμο έχει λιγότερη επίπτωση αν η μίξη είναι σχεδόν τέλεια, οπότε η βελτίωση είναι της τάξης του 5-10%.

Πρέπει να βρεις ένα mastering engineer με τον να μπορείς να μιλάς και να δουλεύεις μαζί του άνετα μιας και θα μπορείς να βελτιώνεις τις μίξεις σου επικοινωνώντας μαζί του σε τακτικά διαστήματα. Αν ενδιαφέρεστε να τσεκάρετε τις δικές μου online mastering υπηρεσίες μπορείτε να επισκεφτείτε τη σελίδα  www.matthewgraymastering.com και να επικοινωνήσετε μαζί μου από εκεί.
Χαιρετισμούς,
Matt

Για το analogorama.com

Jaakko Viitalahde

Συνέντευξη με τον Jaakko Viitalähde

Κατά τη γνώμη σου, πως στέκεται το λογισμικό για mastering απέναντι στις hardware υλοποιήσεις σήμερα;

Δεν πιστεύω ότι είναι κάτι κρίσιμο. Το σημαντικό είναι να διαλέξεις το σωστό εργαλείο για τη σωστή δουλειά. Υπάρχουν καταπληκτικά δωρεάν plug ins που χρησιμοποιώ καμιά φορά μιας και δεν έχω βρει τίποτα που να λειτουργεί καλύτερα και υπάρχουν και harware μηχανήματα που έφτιαξα μόνος μου και δίνουν το καλύτερο αποτέλεσμα σε σύγκριση με οτιδήποτε άλλο έχω δοκιμάσει, software ή hardware. Παρόλα αυτά, δεν έχω ακούσει κανέναν software compressor που να μου άρεσε στα αλήθεια. Κάποια ψηφιακά eqs πάντως είναι καλά.

 Πολλοί λένε ότι μπορείς να είσαι τόσο καλός όσο σε αφήνουν να είσαι τα ηχεία σου. Τι πιστεύεις εσύ για αυτό το θέμα;

Απολύτως! Αν δε μπορείς να ακούσεις τι κάνεις, τα αποτελέσματα θα είναι τελείως απροσδόκητα. Το να έχεις καλά ηχεία κάνουν τη δουλειά τόσο εύκολη όταν μπορείς στα αλήθεια να ακούς τι γίνεται αντί να μαντεύεις. Η ακουστική των χώρων και τα ηχεία είναι τα πιο σημαντικά πράγματα. Αν επενδύσεις σε καλά ηχεία θα δεις τον εαυτό σου να κάνει πολύ λιγότερες επεξεργασίες και παρόλα αυτά να έχει καλύτερο αποτέλεσμα.

Οι μουσικοί γενικώς πιστεύουν ότι οι υψηλές τιμές στο mastering σημαίνουν και καλύτερο αποτέλεσμα. Παρόλα αυτά, έχουμε όλοι ακούσει καταπληκτικές mastering δουλειές από μικρά studios με ανταγωνιστικές τιμές. Ποιά είναι η συμβουλή σου σε ένα μουσικό που ψάχνει την αγορά για την πρώτη του mastering δουλειά;
Η τιμή δε μπορεί να πει απολύτως τίποτα, μόνο η φήμη. Αν ψάχνεις για έναν mastering engineer, πρέπει πρώτα να ελέγξεις τα credits σε δίσκους που σου αρέσουν – ίσως βρεις εκεί μερικά ονόματα για να ψάξεις. Οι περισσότεροι mastering engineers θα σου δώσουν ένα μικρό δείγμα της δουλειάς τους πάνω στο δικό σου υλικό. Δεν υπάρχει λόγος να πληρώσεις στα τυφλά την υπηρεσία. Πολλοί επίσης έχουν ειδικές δυνατότητες σε συγκεκριμένα είδη μουσικής, κάτι που είναι OK. Όλα εξαρτώνται από το να βρεις τον σωστό engineer για τη δουλειά. Μια συμβουλή όμως: υπάρχουν πολλά πάρα πολύ φτηνά μέρη που προσφέρουν on-line mastering. Κάποια είναι καλά, κάποια όχι και κάποια είναι στην πραγματικότητα απατεώνες που κλέβουν φωτογραφίες από άλλα studios και τις βάζουν στις σελίδες τους. Συστήνω τη μελέτη του σχετικού άρθρου του John Scrip (Massive Mastering): http://www.studioreviews.com/mastering-scams.htm

Πιστεύεις ότι η λαμπάτη τεχνολογία και η ορολογία γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης από το marketing σήμερα;

Ναι. Το ότι έχει μια λάμπα μέσα του, δεν το κάνει αυτομάτως και καλύτερο. Και αυτό που είναι ακόμα χειρότερο είναι ότι πολλά μηχανήματα χρησιμοποιούν τη λάμπα μόνο σαν THD generator. Οι λάμπες μπορούν να είναι εξαιρετικά διαυγείς αν χρησιμοποιηθούν σωστά.

Ποιά είναι η συμβουλή σου σε ένα home studio χρήστη που ετοιμάζεται να στείλει το δίσκο του για mastering;

Καταρχήν, να μην χρησιμοποιήσει καθόλου limiting ή clipping στο the master buss. Η συμπίεση είναι ΟΚ αν ακούγεται καλά και υπάρχει για τον ήχο και όχι για την ένταση. Δε θα χρησιμοποιούσα καθόλου multi-band compressors στο master –  αν νιώθεις την ανάγκη να το κάνεις, κάτι έχει πάει στραβά στη μίξη. Στον κόσμο των 24-bit, δεν υπάρχει λόγος να έχεις τα peaks κοντά στα 0dBFS. Πρέπει να μιξάρεις ώστε τα peaks να βρίσκονται γύρω στα -6 με -8dBFS και δεν χάνεις καθόλου ανάλυση. Πάντα πρέπει να κάνεις bounce τις μίξεις σε format υψηλής ανάλυσης (24bit/44k1) και να μην ξεχνάς να κάνεις dither. Να αφήνεις τις πιθανές αλλαγές στο sample rate στον mastering engineer, κάνοντας bounce στο ίδιο sample rate που έγινε η μίξη. Επίσης, να αφήνεις αρκετό υλικό για τις κορυφές και τις ουρές. Θόρυβος από το δωμάτιο, θόρυβος από τους ενισχυτές, όλα είναι χρήσιμα. Τον τελευταίο καιρό έχω κάνει δίσκους με πολύ λίγο κενό μεταξύ των κομματιών.

Ακολουθείς διαφορετική προσέγγιση στο mastering όταν το υλικό θα κυκλοφορήσει μόνο σε ψηφιακό format (mp3 κ.τ.λ.);

Μερικές φορές, ναι. Έχω κάνει διαφημιστικά σε μορφή streaming MP3 όπου έκανα το κομμάτι λίγο πιο λαμπερό και δυνατό από ότι θα το έκανα συνήθως μιας και κατά πάσα πιθανότητα παίζεται μέσα από ηχεία και ακουστικά υπολογιστή. Αλλά οι διαφορές είναι μικρές.
Έχουν θέση τα ακουστικά στα καθημερινά mastering sessions σου;

Όχι. Επιμένω στο να χρησιμοποιώ ένα ζεύγος ηχείων που ξέρω πάρα πολύ καλά. Αφήνω τους πελάτες να ακούν με ακουστικά μερικές φορές αν θέλουν – και κάποιοι φέρνουν και τα δικά τους MP3 players για να τσεκάρουν τα πρώτα κομμάτια σε δικό τους εξοπλισμό.

Πολλοί χρησιμοποιούν high pass filters στις μίξεις τους. Θα τους συμβούλευες να αφήνουν αυτού του είδους το filtering για τον mastering engineer;
Πρέπει απλώς να μιξάρεις τις χαμηλές ώστε να είναι ισορροπημένες και ωραίες (λίγο παραπάνω είναι συνήθως καλύτερα από το να λείπει) και δε θα χρειάζονται καθόλου high pass filters. Χρησιμοποιώ HPF’s ίσως στο 5% της δουλειάς μου στο mastering.

Τι πιστεύεις για το normalizing σαν εργαλείο;

Είναι άχρηστη και εντελώς αχρείαστη επεξεργασία αριθμών που μπορεί μετά να οδηγήσει σε παραμόρφωση σε σχέση με το αρχικό ηχητικό υλικό. Δεν υπάρχει λόγος να γίνεται normalize, μιας και η ένταση του ήχου θα αλλάξει έτσι κι αλλιώς μετά.

Τι θα πρέπει να περιμένει κανείς από ένα mastering session;

Ελπίζω χαρά και ενθουσιασμό όταν ο πελάτης ακούσει το δίσκο του/της για πρώτη φορά! Πολλοί άνθρωποι ξαφνιάζονται εδώ όταν ακούν τα πράγματα να ανοίγουν με ένα τρόπο που δεν φαντάζονταν ποτέ. Η απόσταση μεταξύ των κομματιών είναι επίσης κάτι το δημιουργικό – βλέπω πολλά χαμόγελα όταν τα κομμάτια αρχίζουν να ρέουν από το ένα στο άλλο σα να ήταν παιγμένα έτσι. Ένα mastering session πρέπει να είναι μια συλλογική εμπειρία όπου ο καθένας βάζει τις ιδέες του για να δημιουργηθεί μια νέα, φρέσκια σούπα.
Ποιά είναι η γνώμη σου για το mastering που γίνεται με stems αντί για τη stereo μίξη;

Αν η μίξη είναι ΟΚ, δεν χρειάζονται stems. Πιστεύω ότι τα stems το μόνο που κάνουν είναι να τραβάνε την προσοχή μου μακριά από τη δική μου δουλειά. Δε μου αρέσουν τα stems, αλλά έχω δουλέψει και ενθαρρύνω τους πελάτες να φέρουν και stems αν είναι αβέβαιοι για τις μίξεις τους. Ένα ξεχωριστό κανάλι φωνής ή μπάσου βοηθάει μερικές φορές.
Ποιό είναι το αγαπημένο σου eq για mastering;

Το παραμετρικό που έφτιαξα μόνος μου – πολύ καθαρό αλλά καθόλου βαρετό. Ένα εργαλείο χωρίς το οποίο δε θα μπορούσα να ζήσω.

Κάποιο αγαπημένο βιβλίο σχετικά με audio editing, recording και mastering;

To «Audio Cyclopedia» του Howard M. Tremaine. Το δικό μου είναι του 1974.

Υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος καλλιτέχνης για τον οποίο θα ήθελες να κάνεις mastering;
Τι θα έλεγες για τον Armando Gallop; Κρίμα που πέθανε το 1996.

Κάποιο μήνυμα που θα ήθελες να στείλεις στους αναγνώστες.

Μόνο ένα. Πολλά studios προσφέρουν και mastering εκτός από τη συνηθισμένη ηχογράφηση και μίξη. Μπορεί να είναι OK, αλλά αν γίνεται mastering στο δίσκο από τον ίδιο ηχολήπτη που έκανε τη μίξη και στα ίδια ηχεία που έγινε η μίξη, ο ένας και μοναδικός λόγος ύπαρξης του mastering καταργείται. To mastering υπάρχει για τον τελευταίο έλεγχο πριν την κοπή και επομένως είναι σημαντικό να το κάνει κάποιος που δεν έχει σχέση με το υλικό και που δεν είναι συνηθισμένος σε πιθανές ηχητικές ανωμαλίες που μπορεί να έχει το υλικό. Το mastering είναι έλεγχος ποιότητας.

Jaakko Viitalähde
http://www.virtalahde.com


Για το analogorama.com